Շուշիի բանտը, իրոք, Աուշվից է եղած, բայց՝ հայերու համար
01-08-2026 10:12 Քաղաքականութիւն
1in.am «Լուսաւոր Հայաստան» կուսակցութեան նախագահ Էդմոն Մարուքեանն անդրադարձած է Ադրբեջանի նախագահի օգնական Հաջիեւի կողմէ «թուիթերէն ռուսերէնէն անգլերէն թարգմանութեամբ տեղադրուած տեսանյութին», որի հեղինակ Ռիչարդաս Լապատիսի «աչքերով Շուշիի բանտը անվանուած է Կովկասի Աուշվից, այսինքն Լեռնային Ղարաբաղը համեմատուած» է նացիստական համակենտրոնացման ճամբարի հետ, իսկ «ամբողջ հաղորդումը հայերու մասին է, ուր հայերը ներկայացուած են որպէս կենդանիներ, մարդակերներ»։
Մարուքեան դժգոհած է, որ «այդ ռեպորտաժի մասին հայկական մամուլում ոչ մէկ նյութ չկայ, թէ Հիքմեթը ինչ տեսանյութ դրած է, ինչ փողեր ծախսած են, այդ մարդուն տարած Շուշիի բանտը նկարելու» եւ ներկայացուցած իր քաղաքական գնահատականը․ «Մեզ ներկայացուցած են որպէս համաշխարհային քաղաքակրթութենէն հեռու մէկ ժողովուրդ, որը ադրբեջանցիները գցած են Շուշիի բանտ ու խոշտանգած» է։
Մարուքեան, երեւում է, հայկական մամուլին ընտրովի է ծանոթցած։ Տողերիս հեղինակը 1.am-ում այդ առթիւ հոդված հրապարակած է, բայց դա չէ էականը։ 1991թ․ ապրիլ-օգոստոս ամիսներուն Լեռնային Ղարաբաղում խորհրդային պատժիչ զորքերու եւ Ադրբեջանի ՆԳՆ հատուկ նշանակութեան ջոկատներու կողմէ իրակաանցուած է «Կոլցո» ռազմագործողութիւն։ Ձերբակալուած հայ տղամարդիկ պահուած են Շուշիի բանտում, ապա տեղափոխուած Բաքուի մերձակայ «Շուվելեան» ճամբարը։
«Խորհրդային Ղարաբաղ» թերթի լրագրող Նվարդ Սողոմոնեան ամիսներ շարունակ անհատական հարցազրույցներ ունեցած է Շուշիի բանտէն եւ «Շուվելեանէն» հետագային ադրբեջանցի ռազմագերիներու հետ փոխանակումով ազատ արձակուած տասնեակ անձանց հետ, որոնց հիման վրայ 1993թ․-ին Ստեփանակերտում հրատարակած է «Կոլցո» գիրքը։
Էդմոն Մարուքեան կուսակցութեան նախագահ է, արտերկրում ունի կապեր։ Կարծում եմ, Նվարդ Սողոմոնեան բռնագաղթի ժամանակ հասցրած պիտի ըլլայ գրքի գոնէ մէկ օրինակ փրկել։ Խնդրանքս է, որ Էդմոն Մարուքեան հոգայ Նվարդ Սողոմոնեանի «Կոլցո» գրքի անգլերէն եւ ռուսերէն թարգմանութեան եւ հրատարակութեան ծախսերը, կազմակերպի շնորհանդէս։ Այդ նյութի հիման վրայ կարելի է նաեւ փաստագրական ֆիլմ նկարահանել։
Դա պիտի ըլլայ Հիքմեթ Հաջիեւի «տեսաֆիլմի» արժանի պատասխանը։ Շուշիի բանտը, իրոք, Աուշվից է եղած, բայց՝ հայերու համար։ Իսկ թէ ինչու այդ կարեւոր գործը ժամանակին լայնօրէն չի քարոզուած, արդէն քաղաքական հարց է, որի պատասխանը, կարծում եմ, մեկն է, Ստեփանակերտում եւ Երեւանում Մոսկվային «վիրաւորելու» քաջութիւն ոչ ոք չունեցած է։
* Այս բնագիրը ինքնաշխատօրէն թարգմանուած է արհեստական բանականութեան (ԱԲ) կողմէ:
