Նիկոլը հռետոր է, բայց վտանգաւոր դպրոցէն: Աշոտեանի հոդվածը ՔԿՀ-էն
06-07-2026 19:33 Հայաստան Ի՞նչ է գրում սփյուռքի մամուլը
```html
auroranews.am Արմեն Աշոտյանը «Վարդաշեն» ՔԿՀ-ից հայտարարութիւն է տարածած
ՍՈՓԵՍՏՆԵՐԻ «ՄԱՀԱՑՈՒ ԶԵՆՔԸ»՝ ԻՍԿԱՆԴԵՐԸ. ՓԱՇԻՆՅԱՆԻ ԴԵՄ ՊԱՅՔԱՐԸ ՊԻՏԻ ԳԻՏԵԼԻՔԱՀԵՆ ԼԻՆԻ. ՔԱՂԲԱՆՏԱՐԿՅԱԼ ԱՐՄԵՆ ԱՇՈՏՅԱՆԻ ՀՈԴՎԱԾԸ՝ ԿԱԼԱՆԱՎԱՅՐԻՑ
Շաբաթներ առաջ Նիկոլ Փաշինյանը, հիմնաւորելու համար իր հերթական անզուսպ ելոյթը, ըսաւ, թէ ինքը «կրքոտ հռետոր է»:
Կարծում եմ՝ շատերը հեգնեցին, կատակեցին այս թեմայով՝ սևեռվելով «կրքոտ» բառի վրայ, որի թիկունքում մոռացվեց Փաշինյանի խոստովանութիւնը. նա իրոք հռետոր է, լավ հռետոր, ով հենց իր խոսքով՝ 2018-ին զաւթեց իշխանութիւնը, իսկ հիմա այն պահող երեք հիմնական հենասյուներից մէկը մնում է իր խոսքը (մյուս երկուսին՝ ռեպրեսիաներին եւ արտաքին աջակցությանը հիմա չեմ անդրադառնում,- Ա.Ա.):
Այո՛, Նիկոլը հռետոր է, բայց սովորական, դասական իմաստով նա հռետորների ամենավտանգաւոր, ամենաքայքայիչ դպրոցից է. նա սոփեստ է:
Մեր առօրյայում մենք օգտագործում ենք այդ բառը, որպես կանոն, լուրջ դեմքով՝ գլուխ արդուկողներին կամ օդ ծածանողներին բնորոշելու համար:
Իրականում դա ինքնահավան մարդկանց անմեղ հատկանիշ չէ: Պատմութեան մէջ հայտնի են բազմաթիվ դեպքեր, երբ սոփեստները պետութիւններ են քանդել, եւ Հայաստանը միակն ու բացառիկը չէ:
Հոդվածիս լեյտմոտիվը ակնարկ կամ տեսական անալիզ անելը չէ. կարծում եմ, ընդդիմութիւնը մինչ այսօր պարտվում է Փաշինյանին, որովհետեւ համապարփակ չի վերլուծում եւ համակարգուած չի մոտենում այս հարցին: Կարճ ասած՝ ընդդիմութեան պայքարը պիտի աւելի «գիտելիքահեն» լինի, քանի որ իրականում Նիկոլը ֆենոմեն է, որն ունի իր մեթոդաբանութիւնը:
Փորձենք օգտվելով պատմական փաստերից՝ տալ հիմնական նկարագրերը:
Հին Հունաստանում Աթենքի եւ Սպարտայի միջեւ ծաւալուած հակամարտութիւնը ավարտվեց Սպարտայի հաղթանակով Աթենքում իշխանութիւնը տնօրինող սոփեստների պատճառով: Հենց նրանք էին սկսած եղանակ ստեղծել Աթենքում, իսկ նրանցից մէկը՝ Ալկիվիադոսը, ով կառավարիչն էր եւ ամենաազդեցիկ հռետորը, համոզեց քաղաքին աննախադեպ մեծ նավատորմ ուղարկել Սիցիլիա, ինչն ավարտվեց Աթենքի համար աղետով:
Հին հույները լավ գիտէին խոսքի ուժը, որն աւելի կարեւոր էր դառնում Աթենքի պոլիսային դեմոկրատիայի պարագայում, որի մեխանիզմը եթե պարզեցնենք, հետեւյալն էր՝ ով ում եւ ինչպես կհամոզեր:
Հենց այստեղ առողջ եւ ավանդական հռետորաբանութեան մէջ խառնվեց նրա աղաւաղուած եւ մանիպուլյացիոն տեսակը՝ սոփեստութիւնը: Եթե մինչ այդ լեզուն եւ խոսքը ծառայում էին իրականութիւնը նկարագրելու համար, ապա սոփեստները սկսեցին կատարելագործուել՝ օգտագործելով խոսքն իրականութիւնը խեղելու, այլանդակելու համար: Սոփեստները հասան կատարելութեան համոզիչ կերպով ապացուցելու այն, ինչ իրականութեան չի համապատասխանում (Նիկո՛լ, ականջդ կանչի,- Ա.Ա.):
Քանզի գիտելիքն այլեւս գերակա չէր, ճշմարտութիւնը հայտնվեց հարվածի տակ: Սոփեստները քաղաքական բանավեճերը վերածեցին «ով ում կզզցրեց», «ով ում ձայնը կտրեց» սկզբունքների, այլ ոչ թե ճշմարտութեան որոնման:
Սոփեստներն ասում էին, որ կարեւոր չէ տիրապետել թեմային կամ հարցի գիտակ լինել: Կարեւոր է կարողանալ ունակ լինել խոսել թեմայից (Նիկոլի ականջը նորից կանչի):
Մեկ այլ կարեւորագոյն դիտարկում. եթե գիտութեան մէջ փաստերը անհերքելի եւ անփոփոխ երեւոյթներ են, ապա սոփեստական հռետորաբանութեան մէջ ցանկացած փաստ հերքելի է, ուստի այլեւս փաստ չէ (պատկերացնում եմ, թե ոնց են արձագանքում հիմա Նիկոլի ականջները,- Ա.Ա.):
Սա է սոփեստների «մահացու զենքը»՝ ԻՍԿԱՆԴԵՐԸ: Փաստերի ափաշքյարա հերքումը խախտում է իրականութեան կայունութիւնը ու հավասարակշռութիւնը, քանդում է մարդկանց շրջապատող միջավայրը:
Սոփեստների մէկ այլ գաղտնի հնարքը խոսքում «արժեքների» եւ էմոցիաների վրայ շեշտադրելն է: Եւ սա տրամաբանական է. փաստերը հերքելով՝ նրանք քայքայում են իրականութիւնը, որը լցնում են իրենց էմոցիաներով (ինչպես կասէր Փաշինյանը՝ «կրքերով»,- Ա.Ա.):
Ի տարբերութիւն փաստերի՝ «արժեքներն» ու էմոցիաները չեն հանդիսանում իրականութեան անփոփոխ բնութագրիչներ, նրանք ոչ թէ աշխարհի մասին տեղեկութիւններ են պարունակում, այլ արտահայտում են մեր սուբյեկտիվ վերաբերմունքը աշխարհի հանդեպ…
Սակայն…
Փաստերի ոչնչացումից հետո սոփեստների «արժեքներն» ու էմոցիաները դառնում են ուղղորդիչ, որոշիչ եւ կայունութեան պատրանք ստեղծող:
Մեկ հոդվածով, այն էլ՝ բանտախցից, դժուար է հավակնել աւելի մանրամասն նկարագրել խնդիրը, ուստի կփորձեմ հաջորդ հրապարակումներում անդրադառնալ այն հարցին (շատ կարեւոր,- Ա.Ա.), թե ինչպես էին հին հույները պայքարում քայքայիչ սոփեստների հնարքների դէմ:
Շարունակելի…
ԱՐՄԵՆ ԱՇՈՏՅԱՆ
ՀՀԿ փոխնախագահ
«Վարդաշեն» ՔԿՀ
```
* Այս բնագիրը ինքնաշխատօրէն թարգմանուած է արհեստական բանականութեան (ԱԲ) կողմէ:
ԱՐԵՒՄՏԱՀԱՅԵՐԵՆ
