Ո՞վ կարող է Հայաստանում փոխնակ մայր դառնալ, եւ ի՞նչ իրավունքներ ունի ծնված երեխայի նկատմամբ:
13-07-2026 16:00 Հայաստան Ի՞նչ է գրում սփյուռքի մամուլը
«Մարդու վերարտադրողական առողջութեան եւ վերարտադրողական իրաւունքների մասին» ՀՀ օրենքը սահմանում է, թէ ով կարող է Հայաստանում փոխնակ մայր դառնալ, ինչ պայմաններ պէտք է բավարարի, եւ ինչ իրաւունքներ ու պարտականութիւններ ունի նա ծնուած երեխայի նկատմամբ։ Ստորեւ Iravaban.net-ը ներկայացնում է հիմնական դրոյթները՝ պարզ եւ հասկանալի լեզվով։
Ո՞վ է համարվում փոխնակ մայր
Օրենքի 2-րդ հոդվածի համաձայն՝ փոխնակ մայրն այն կինն է, որը սահմանուած կարգով անհատույց կամ դրամական հատուցման դիմաց կրում է հղիութիւն եւ նոտարական վաւերացմամբ գրաւոր պայմանագրի համաձայն պարտավորվում է սերունդը փոխանցել նախատեսուած ծնողին (ծնողներին)։ Կարեւոր հատկանիշ. փոխնակ մորից ծնուած երեխան չի կրում նրա գենոտիպը, այսինքն՝ փոխնակ մայրը երեխայի կենսաբանական մայրը չէ։
Ի՞նչ պայմաններ պէտք է բավարարի փոխնակ մայրը
Օրենքի 15-րդ հոդվածը սահմանում է հստակ պահանջներ։ Փոխնակ մայր լինելու իրաւունք ունեն 20-38 տարեկան այն կանայք, որոնք՝
ունեն առնվազն մէկ երեխա,
նախկինում ոչ աւելի, քան երեք անգամ ծննդաբերել են,
ոչ աւելի, քան մէկ անգամ կեսարյան հատման վիրահատութեամբ ծննդալուծվել են,
սահմանուած կարգով ենթարկուած են բժշկական հետազոտութեան, որի արդիւնքով բժշկական հակացուցումներ չեն յայտնաբերվել։
Առանձին դեպք է նախատեսուած հարազատների համար. վերարտադրողական տարիքի (առնվազն մէկ անգամ ծննդաբերած, 20 տարեկանից սկսած) կինը կարող է կրել հարազատների տրամադրած սաղմով հղիութիւնը, եթե ենթարկուած է բժշկագենետիկական հետազոտութեան եւ չունի հակացուցումներ։
Ե՞րբ կինը չի կարող փոխնակ մայր լինել
Օրենքի համաձայն՝ կինը չի կարող հանդես գալ որպէս փոխնակ մայր, եթե առկա է լիազոր մարմնի հաստատած բժշկական հակացուցումներից որեւէ մէկը, կամ եթե նախկինում առնվազն երկու անգամ արդէն հանդես է եկել որպէս փոխնակ մայր։
Բացի այդ, ամուսնութեան մէջ գտնուող կինը կարող է փոխնակ մայր լինել միայն ամուսնու համաձայնութեամբ, իսկ փոխնակ մայրը միաժամանակ չի կարող լինել ձվաբջջի դոնոր։
Ի՞նչ պարտականութիւններ ունի փոխնակ մայրը հղիութեան ընթացքում
Օրենքը փոխնակ մոր վրայ դնում է մի շարք պարտականութիւններ։ Նա պարտաւոր է բժշկական հաշուառման կանգնել հղիութեան վաղ ժամկէտներում (մինչեւ հղիութեան 12 շաբաթը), մշտապէս գտնուել բժշկի հսկողութեան տակ, խստորեն կատարել նրա խորհուրդները եւ հետեւել իր առողջութեանը։ Եթե փոխնակ մայրը նախատեսուած ծնողներից առանձին է ապրում, պարտաւոր է նրանց տեղեկացնել հղիութեան ընթացքի մասին։
Ի՞նչ իրաւունքներ ունի փոխնակ մայրը ծնուած երեխայի նկատմամբ
Սա այս թեմայի ամենակարեւոր հարցերից է։ Օրենքի 15-րդ հոդվածի համաձայն՝ փոխնակ մայրն իրաւունք չունի հրաժարվել իրենից ծնուած երեխային հանձնել պայմանագիր կնքած անձանց՝ վերարտադրողականութեան օժանդակ տեխնոլոգիաներից օգտուող անձին կամ ամուսիններին։
Ավելին, երեխան հանձնելու պահից փոխնակ մայրն այդ երեխայի նկատմամբ չունի որեւէ իրաւունք եւ չի կրում որեւէ պարտականութիւն։ Այսինքն՝ իրաւական առումով երեխան փոխնակ մոր հետ որեւէ կապ չի պահպանում։
Ստանու՞մ է արդեօք փոխնակ մայրը դրամական հատուցում
Այո, դա հնարաւոր է։ Օրենքի համաձայն՝ փոխնակ մայրը հղիութիւն կրելու եւ ծննդաբերելու համար կարող է ստանալ դրամական հատուցում՝ առողջապահական հաստատութեան կամ վերարտադրողականութեան օժանդակ տեխնոլոգիաներից օգտուող անձի կամ ամուսինների հետ նախապէս կնքուած պայմանագրով սահմանուած կարգով։
Ընդ որում, հղիութեան ընթացքի, ծննդաբերութեան, ինչպես նաեւ բժշկական փաստաթղթերով հաստատուած բարդութիւնների վերացման հետ կապուած բոլոր ծախսերը կրում են փոխնակ մոր հետ պայմանագիր կնքած՝ նախատեսուած ծնողները։
Ինչպե՞ս է ձեւակերպւում փոխնակ մայրութեան պայմանագիրը
Օրենքի 13-րդ եւ 15-րդ հոդվածների համաձայն՝ վերարտադրողականութեան օժանդակ տեխնոլոգիաներից օգտուող անձանց եւ փոխնակ մոր միջեւ փոխհարաբերութիւնները կարգաւորւում են գրաւոր պայմանագրերով, որոնք ենթակա են նոտարական վաւերացման։
Երեխան նախատեսուած ծնողին է հանձնւում, եթե ԴՆԹ-ի որոշման արդիւնքում հաստատւում է, որ փոխնակ մայրը երեխայի կենսաբանական ծնողը չէ։
Հաճախ տրվող հարցեր
– Կարո՞ղ է անամուսին կինը փոխնակ մայր դառնալ:
– Օրենքը փոխնակ մայր լինելու համար չի պահանջում ամուսնացած լինել, սակայն եթե կինը գտնւում է գրանցուած ամուսնութեան մէջ, ապա փոխնակ մայր կարող է լինել միայն ամուսնու համաձայնութեամբ։
– Քանի՞ անգամ կարող է կինը փոխնակ մայր լինել:
– Օրենքի համաձայն՝ կինը չի կարող հանդես գալ որպէս փոխնակ մայր, եթե նախկինում առնվազն երկու անգամ արդէն փոխնակ մայր է եղել։
– Կարո՞ղ է փոխնակ մայրը մտափոխուել եւ իրեն թողնել երեխային:
– Ոչ։ Օրենքն ուղղակիորեն սահմանում է, որ փոխնակ մայրն իրաւունք չունի հրաժարվել իրենից ծնուած երեխային պայմանագիր կնքած անձանց հանձնելուց։
– Փոխնակ մայրը երեխայի կենսաբանական մա՞յրն է:
– Ոչ։ Ըստ օրենքի սահմանման՝ փոխնակ մորից ծնուած երեխան չի կրում նրա գենոտիպը, այսինքն՝ նա երեխայի կենսաբանական մայրը չէ։
– Կարո՞ղ է փոխնակ մայրը միաժամանակ լինել ձվաբջջի դոնոր:
– Ոչ։ Օրենքն ուղղակիորեն արգելում է, որ փոխնակ մայրը միաժամանակ լինի ձվաբջջի դոնոր, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։
Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստուած է միայն իրաւական իրազեկման նպատակով եւ չի հանդիսանում իրաւաբանական խորհրդատվութիւն։ Փոխնակ մայրութեան, վերարտադրողական իրաւունքների կամ դրանց հետ կապուած պայմանագրերի վերաբերեալ կոնկրետ իրավիճակներում իրաւաբանական խորհրդատվութիւն ստանալու համար կարող եք դիմել «ԼԻԳԼ ԸԼԱՅԸՆՍ» իրաւաբանական ընկերութեան՝ զանգահարելով +374 99 970704 հեռախոսահամարին կամ գրելով info.legalliance@gmail.com էլեկտրոնային փոստի հասցեին։
* Այս բնագիրը ինքնաշխատօրէն թարգմանուած է արհեստական բանականութեան (ԱԲ) կողմէ:
ԱՐԵՒՄՏԱՀԱՅԵՐԵՆ
