Ուսանողական Ակտիվիզմէն Իstitutionական Յեղափոխութիւն՝ Restart հիմնադրամի Փոփոխական Առաքելութիւնը

26-06-2026 19:03 Հայաստան Հարցազրոյցներ

Նոյան Թափան հեռուստատեսութեան վերջին հաղորդման մէջ, հաղորդավարն ու հիւրը խորասուզուեցան Հայաստանի ամենանշանակալից երիտասարդական շարժումներից մէկի պատմութեան, փիլիսոփայութեան եւ ապագայի ուղղութեան մէջ: Յուրի Մովսեսեանի՝ «Ռիսթարթ» հիմնադրամի ծրագրերի համակարգողի հետ զրուցելով, քննարկումը լուսաբանեց, թէ 2017-ին հում ապստամբութենէն ծնունդ առած ուսանողական նախաձեռնութիւնը ինչպէս անցած է կառուցուածքային հաստատութեան, որ նպատակ ունի համակարգային քաղաքական փոփոխութիւններու:

Շարժումի Ծնունդ

«Ռիսթարթ» հիմնադրամի արմատները կը վերադառնան 2017-ին, երբ քաղաքական turbulance մը տեղի ունեցաւ Հանրապետական կուսակցութեան իշխանութեան տակ: Մովսեսեան յիշեց, որ շարժումը սկզբնապես սկսած էր ուսանողներու համար գիտական հետազօտութիւններով զբաղողներու համար զինուորական ծառայութեան հետաձգումներու պահպանման դրօշակի տակ: Այդ ժամանակ, կառավարութիւնը պահանջեց համընդհանուր զինուորական ծառայութիւն, մինչ երիտասարդները հակադարձեցին՝ պահանջելով համակարգային կոռուպցիայի վերջը՝ մասնաւորաբար բժշկական եւ զինուորական ոլորտներուն մէջ, ուր պաշտօնեաներու զաւակները հաճախ կը խուսափէին ծառայութենէն:

Թէեւ վէճի ենթարկուած օրենքը վերջապէս «գիշերային գաղտնիութեամբ» ընդունուած էր, շարժումը ուժեղ կողմնակի արտադրանք մը բերած էր. խելացի ուսանողներու շատ ակտիվ միջուկ: Մովսեսեան, որ նորապէս Իջեւանից տեղափոխուած էր Երեւանի պետական համալսարան (ԵՊՀ) ուսանելու համար 17 տարեկան հասակում, արագօրէն գտաւ իր տեղը այս հանրային գործընթացներու մէջ:

«Մենք հասկցանք, որ յաջողութեան գաղտնիքը կայ անընդհատ խնդիրներու հետ գործ ունենալու մէջ, եւ մենք ըմբռնեցինք, որ Հայաստանի բոլոր հիմնարար խնդիրներու արմատները գտնուած էին հենց Երեւանի պետական համալսարանին մէջ,» նշեց Մովսեսեան:

Խումբը սկզբնական փուլին կենտրոնացած էր հիմնարար համալսարանական պայմաններու վրայ, կատարելով կոռուպցիայի հետազօտութիւններ եւ ընդգծելով վատ հիգիենիկ եւ մանկավարժական միջավայրերը, նախքան ազգային մակարդակին անցնելը:

«Հեղափոխութեան Լոկոմոտիվէն մինչեւ Քաղաքացիական Սուբյեկտիվութիւն»

2018-ի Մարտին, երբ լայնածաւալ քաղաքական զարգացումները սկսած էին արագանալ Հայաստանի մէջ, «Ռիսթարթ» անդամները դարձան կարեւոր դերակատարներ երկրի երիտասարդութեան mobilizirum: Թէեւ նրանք պաշտոնապէս չմիացան «Ռիսթարթ» անունով Վելվետ հեղափոխութեան, շուրջ 99% անդամները ծառայեցին երիտասարդական շարժման կազմակերպական ողնաշարն ու հիմնական խօսնակները, որոնք վերջապէս տապալեցին նախորդ ռեժիմը:

Այդուհանդերձ, հիմնադրամը սահմանեց որոշակի կարմիր գիծ. նրանք հրաժարեցան դառնալ հեղափոխութենէն յետոյ կառավարութեան մաս, ընտրելով մնալ ակտիվ հսկիչներ:

Տարիներու ընթացքին, հիմնադրամի շրջանակը զգալիօրէն ընդլայնուած է: Թէեւ բարձր կրթութիւնը 2018-ին առաջնահերթութիւն էր, 2020-ի պատերազմի աղետալի իրադարձութիւններն ու յաջորդ աշխարհաքաղաքական փոփոխութիւնները ստիպեցին ռազմավարական վերակազմակերպում: Այսօր, «Ռիսթարթ» կը գործէ հինգ մարզային գրասենեակներու մէջ՝ հաստատութային շրջանակներով, որոնք կենտրոնացած են արտաքին քաղաքականութեան բազմազանացման, անվտանգութեան եւ լայն ժողովրդավարական բարեփոխումներու վրայ:

Հաջորդ սերունդը ներգրաւելը

Մովսեսեան բացատրեց, որ հիմնադրամը կը հարմարեցնէ իր կապը այն վայրերուն, ուր երիտասարդները իրականում կը գտնուին՝ մասնաւորաբար Instagram եւ TikTok, քաղաքականութեան մասին քննարկելու նորարարական, ներգրավող ձեւերով: Այս ռազմավարութիւնը նախատեսուած է հակազդելու «անհանդուրժելի մթնոլորտին» ատելութեան եւ սխալ տեղեկութիւններու, որոնք հաճախ կը գտնուին Facebook-ի նման հարթակներուն վրայ, որոնք երիտասարդ ժողովրդագրութիւնը հեռացուցած են ավանդական քաղաքական տարածքներից:

Երբ Նոյան Թափան հաղորդավարն հարցրեց, թէ արդեօք երիտասարդները փակուած են հանրային մեղադրանքներու պատճառով, որոնք կը վերաբերեն հեղափոխութենէն յետոյ դժգոհութիւններուն, Մովսեսեան ընդունեց պատասխանատվութեան զգացում, բայց հաստատ մերժեց անգործութեան որեւէ պատմութիւն: Նա նշեց, որ երիտասարդ ընտրողների մասնակցութիւնը զգալիօրէն աճած է 58%-ի, 2021-ի 46%-ից, ապացուցելով, որ երիտասարդ քաղաքացիները դեռ պատրաստ են asumir քաղաքացիական պատասխանատվութիւն:

Անկախ առաջնորդներ մշակելը

«Ռիսթարթ» հիմնադրամի յաջողութեան երկարաժամկետ չափանիշը խոր, արժեքային քաղաքական սերնդային փոփոխութիւն է: Նպատակը չէ երիտասարդները հաստատել գոյություն ունեցող քաղաքական կուսակցութիւններու մէջ, այլ անկախ, համայնքային-ուղղուած առաջնորդներ զարգացնել, որոնք կարող են突破ել ներկայ քաղաքական փակուղին:

Մովսեսեան համաձայնեց, որ նոր ազդեցիկ երիտասարդական քաղաքական ուժերու բացակայութիւնը մեծամասամբ պայմանաւորուած է Հայաստանի մէջ թափանցիկ քաղաքական ֆինանսաւորման համակարգի բացակայութեամբ, թողնելով բարեկամ երիտասարդները առանց մրցելու միջոցներու: Այնուամենայնիւ, հիմնադրամը կը շարունակէ իր առաքելութիւնը երիտասարդները քաղաքական որոշումներու պասիվ առարկաներէն վերածել անկախ քաղաքական սուբյեկտներու:

Մովսեսեան եզրափակեց, որ յոթ տարիները երկրի մը կեանքին մէջ կարճ պահ է, եւ հասարակութեան ժողովրդավարական հիմնարարները անընդհատ վերագնահատելու եւ «ռիսթարթ» ընելու գործընթացը մնում է շարունակական, անհրաժեշտ ճամփորդութիւն:

* Այս բնագիրը ինքնաշխատօրէն թարգմանուած է արհեստական բանականութեան (ԱԲ) կողմէ:

Նոյեան Տապան | Հարցազրոյցներ

Կարդացել են 68 անգամ